Hoezo emoties? Altijd emoties!

In mijn werk is het woord emotie misschien wel het meest gebruikte woord. Het is waar ik naar vraag bij ouders en kinderen, het is iets waar we plezier aan beleven en waar we last van kunnen hebben. Wanneer zijn emoties een behandeldoel?

Emoties zijn de (soms niet) zichtbare, maar voelbare, affectieve aspecten van de menselijke ervaring. Het is een complexe interactie tussen biologische, psychische en omgevingsinvloeden. Bepaalde emoties zijn voorgeprogrammeerd bij de geboorte maar de meeste emoties ontstaan in het samenspel met de omgeving, door positieve en negatieve ervaringen. Emoties geven vaak een lichamelijke reactie, en het is juist die reactie die in de behandeling de start is voor het werken aan het reguleren van je emoties.

Uiteindelijk willen we dat iedereen emotioneel competent is: dat een kind of jongere zich kan aanpassen aan verschillende situaties, en daar zijn/haar emoties op kan afstemmen. Daarvoor heb je nodig:
– Emotiebewustzijn en emotiebegrip
– Empathie
– Emotieregulatie en emotiesocialisatie

Er is heel veel onderzoek gedaan naar emoties en er zijn verschillen tussen jongens en meisjes, culturele verschillen en verschillen in temperament die van invloed zijn op het uiten van de emoties. Het onderzoeken van emoties gebeurt door middel van het invullen van vragenlijsten, het observeren van het kind of de jongere in zijn/haar omgeving en door het houden van interviews of gesprekken.

Als behandelaar zoek ik in die gesprekken naar het “waarom”, kijk ik naar invloeden uit de omgeving, wanneer de emoties heftig zijn en wanneer ze afwezig zijn en naar heftige gebeurtenissen die misschien langer geleden gebeurd zijn maar nog steeds van invloed.

Afhankelijk van de hulpvraag kan specifiek worden gewerkt aan:
– Emotiebewustzijnsvaardigheden: dit wordt gedaan door het praten over emoties, het inschatten van de sterkte van de emoties en het op de juiste manier uiten van emoties.
– Emotiebegripsvaardigheden: hierbij worden emoties opgeroepen en gekeken naar de oorzaak van emoties. Er wordt besproken dat mensen soms meerdere emoties tegelijk kunnen hebben bij een situatie. Deze emoties hebben gevolgen voor ons gedrag. Uiteindelijk leren kinderen en jongeren bepaalde emoties te verbergen en andere emoties juist te veranderen.
– Empathievaardigheden: hierbij wordt geoefend aan vaardigheden om beter de emotionele signalen bij anderen te herkennen, deze te begrijpen door er van meerdere kanten naar te kijken, het delen van de eigen emoties met anderen en het kunnen nemen van afstand van je eigen emoties, om daardoor anderen beter te kunnen helpen.
– Emotieregulatie: in spelvorm omgaan met emoties leren, maar ook: goed voor jezelf zorgen door goed te eten, (buiten) te bewegen en actief deel uit te maken van een sociale omgeving. Gedachten die van invloed zijn op emoties kun je besturen.

Bron: Emotieregulatie bij kinderen en adolescenten (uitg. Hogrefe, Amsterdam)

Comments are closed.